Mede-eigenaar van een woning in Spanje met uw ex of uw broers en zussen: hoe u uit een proindiviso komt

Twee mensen kochten samen een appartement in Los Cristianos, gingen uit elkaar en praten niet meer met elkaar. Drie kinderen erven het huis van hun moeder in Corralejo: de een woont erin, de ander wil verkopen, en de derde woont in Hamburg en is het beu een derde van de rekeningen te betalen voor een huis dat zij nooit gebruikt. Het eerste noemen Spaanse juristen een proindiviso, een onverdeelde mede-eigendom, en het tweede wordt dat zodra de nalatenschap is verdeeld. De wet behandelt beide als tijdelijk: elke eigenaar kan er op elk moment een einde aan maken, wat de anderen er ook van vinden. Waar de anderen wel invloed op hebben, is hoe het eindigt, en of het pand tegen marktprijs wordt verkocht of naar een veiling gaat, hangt af van de vraag of zij het eens worden. Deze notitie legt de regels uit zolang de mede-eigendom duurt, de uitwegen met en zonder rechter zoals die er in oktober 2026 zijn, en wat er verandert wanneer de andere eigenaar een vroegere partner of een broer of zus is.

Wat een proindiviso is

Het Burgerlijk Wetboek omschrijft het in één regel: Hay comunidad cuando la propiedad de una cosa o un derecho pertenece pro indiviso a varias personas, er is gemeenschap wanneer de eigendom van een zaak of een recht onverdeeld aan meerdere personen toebehoort (artikel 392). Niemand is eigenaar van de keuken of van de bovenverdieping. Elke mede-eigenaar heeft een aandeel in het geheel, en de aandelen worden vermoed gelijk te zijn zolang niets anders is bewezen (artikel 393); daarom is de akte het vertrekpunt, en niet de herinnering aan wie wat heeft betaald.

Zolang de mede-eigendom duurt, geeft het Wetboek vijf regels. Baten en lasten worden gedeeld naar verhouding van de aandelen (artikel 393). Elke mede-eigenaar mag het pand gebruiken volgens zijn bestemming, zonder het gemeenschappelijk belang te schaden of de anderen het gebruik te beletten (artikel 394). Ieder kan de anderen verplichten bij te dragen in de kosten van instandhouding (artikel 395). Niemand mag het pand veranderen zonder toestemming van de anderen, ook niet als de verandering allen ten goede zou komen (artikel 397). En over het beheer beslist de meerderheid van de aandelen, niet van de hoofden; is er geen meerderheid, of schaadt haar beslissing de anderen ernstig, dan beslist de rechter, die zelfs een beheerder kan benoemen (artikel 398).

Niemand hoeft te blijven

De regel die al het andere beheerst, is artikel 400: Ningún copropietario estará obligado a permanecer en la comunidad. Cada uno de ellos podrá pedir en cualquier tiempo que se divida la cosa común, geen mede-eigenaar is verplicht in de gemeenschap te blijven, en ieder van hen kan op elk moment vragen dat de gemeenschappelijke zaak wordt verdeeld. Tussen mede-eigenaars verjaart de vordering nooit (artikel 1965), en de rechtspraak van het Hooggerechtshof noemt haar indiscutible por los demás partícipes, incondicional e imprescriptible, onbetwistbaar door de andere deelgenoten, onvoorwaardelijk en niet vatbaar voor verjaring (arrest 164/2026 van 4 februari, dat eerdere in herinnering brengt). «Ik wil niet verkopen» is geen verweer. Wat de rechter wordt gevraagd te beslissen, zo herinnert hetzelfde arrest, is no ya la división, que es indiscutible, sino el modo de practicarse: niet de verdeling, die onbetwistbaar is, maar de wijze waarop zij wordt uitgevoerd.

Het Wetboek laat één rem toe: de afspraak om het pand onverdeeld te houden por tiempo determinado, que no exceda de diez años, voor een bepaalde tijd van ten hoogste tien jaar, die een nieuwe afspraak kan verlengen (artikel 400). Een stel dat samen koopt, of broers en zussen die besluiten het ouderlijk huis nog even aan te houden, kunnen er gebruik van maken. Niemand kan voor altijd gebonden worden.

Drie uitwegen zonder rechter

• Eén mede-eigenaar koopt de anderen uit. Een pand dat niet kan worden verdeeld, kan aan een van hen worden toegewezen a calidad de abonar a los otros el exceso en dinero, op voorwaarde dat hij de anderen het meerdere in geld betaalt (artikelen 404 en 1062). De afspraak komt in een notariële akte, en die schrijft het Eigendomsregister in. Is er een hypotheek, dan bevrijdt de akte de eigenaar die vertrekt niet: een schuldenaar kan alleen met toestemming van de schuldeiser worden vervangen (artikel 1205), dus moet ook de bank akkoord gaan.
• Allen verkopen aan een derde. Elke mede-eigenaar kan alleen verkopen wat van hem is, dus tekenen allen, en de prijs, verminderd met wat op het pand verschuldigd is, wordt naar aandelen verdeeld.
• Een vrijwillige veiling. Die dient wanneer allen willen verkopen maar het niet eens zijn over de prijs of de koper, en kan plaatsvinden voor een notaris (Ley del Notariado, artikelen 72 tot en met 75) of via de griffier van de plaats waar het pand ligt, in een procedure waarvoor geen jurist en geen procesvertegenwoordiger, de procurador, nodig is (Ley 15/2015, artikelen 108 tot en met 111). Beide verlopen elektronisch via het Veilingportaal van het Spaanse Staatsblad. Voor de notaris is de waardering de ondergrens en worden lagere biedingen niet toegelaten, blijft het bieden ten minste twintig kalenderdagen open, storten biedende buitenstaanders 5 procent van de waarde en mede-eigenaars niets, en als niemand biedt wordt de procedure gesloten en staan de eigenaars waar zij stonden.

Het Wetboek laat de mede-eigenaars de verdeling ook toevertrouwen aan arbiters of «minnelijke schikkers» van hun keuze (artikel 402).

De vordering, zoals zij in 2026 werkt

Eerst onderhandelen. Sinds 3 april 2025 wordt een civiele vordering alleen toegelaten als de eiser een voorafgaande poging tot buitengerechtelijke oplossing aantoont (Ley Orgánica 1/2025, artikel 5; Wet burgerlijk procesrecht, artikel 403), en vorderingen tot verdeling horen niet bij de uitzonderingen. De poging kan een mediation of een verzoening zijn, en aan de eis is ook voldaan wanneer de onderhandeling plaatsvindt directamente por las partes, o entre sus abogados o abogadas, rechtstreeks tussen de partijen of tussen hun juristen. Bij mede-eigendom is de natuurlijke poging een schriftelijk aanbod: «ik koop uw helft voor dit bedrag, of u koopt de mijne voor hetzelfde». Wat als poging telt en hoe u haar vastlegt, is het onderwerp van onze notitie over de verplichte stap vóór elke rechtszaak.

Een mondelinge procedure, wat het pand ook waard is. Sinds 20 maart 2024 verwijst de Wet burgerlijk procesrecht naar de mondelinge procedure, het juicio verbal, Aquéllas en las que se ejercite la acción de división de cosa común, de vorderingen waarin de verdeling van een gemeenschappelijke zaak wordt gevraagd (artikel 250). De rechter is die van de plaats waar het pand ligt, waar de eigenaars ook wonen (artikel 52): bij beschikking van 2 december 2025 stuurde het Hooggerechtshof zo'n vordering naar Madrid, waar het pand lag, en niet naar Pamplona, waar de gedaagde woonde.

Wat het vonnis zegt. Het verklaart de mede-eigendom beëindigd en zegt hoe. Kan het pand worden verdeeld, dan krijgt elke eigenaar een deel; een gebouw waarvan de kenmerken het toelaten, kan op verzoek van elke mede-eigenaar in zelfstandige appartementen worden gesplitst (artikel 401). Kan het niet, en voor de rechters is een pand niet alleen ondeelbaar wanneer het fysiek niet te splitsen is, maar ook wanneer het door verdeling onbruikbaar zou worden, een abnormaal deel van zijn waarde zou verliezen of aanzienlijke kosten zou vergen, dan geldt, tenzij de eigenaars afspreken het toe te wijzen aan een van hen die de anderen vergoedt: se venderá y repartirá su precio, het wordt verkocht en de prijs verdeeld (artikel 404).

Het arrest van 4 februari 2026 laat zien waar de grens ligt. Een bedrijfsgebouw in Alcoy, in 1977 gekocht door twee broers, behoorde na hun dood toe aan hun twee weduwen en zes kinderen. De ene tak van de familie vroeg de verkoop; de andere antwoordde dat het gebouw in tweeën kon worden gesplitst, een deel voor elke tak, en twee rechters gaven hem gelijk. Het Hooggerechtshof niet: sin acuerdo unánime de los interesados, no es posible extinguir el condominio mediante la creación de otros condominios más reducidos, zonder unaniem akkoord van de betrokkenen kan een mede-eigendom niet worden beëindigd door kleinere mede-eigendommen te scheppen. Het gelastte het gebouw eerst aan elk van de partijen aan te bieden tegen zijn waarde, die beide zijden uiteindelijk hadden aanvaard op 584.071,55 euro, en het anders openbaar te veilen, open voor de partijen en voor buitenstaanders, salvo que las partes acuerden otro sistema de venta, tenzij de partijen een andere wijze van verkoop afspreken. De vordering was ingesteld op 20 april 2015.

Laten uitvoeren. Winnen is niet het einde. Neemt niemand het pand over en vraagt niemand de rechter het vonnis ten uitvoer te leggen, dan gebeurt er niets, en het recht om een vonnis ten uitvoer te laten leggen vervalt vijf jaar nadat het onherroepelijk is geworden (Wet burgerlijk procesrecht, artikel 518). In een zaak die het Hooggerechtshof op 12 november 2025 besliste, hadden twee voormalige echtgenoten in 2013 bij de rechters van Palma de Mallorca een vonnis verkregen dat de verdeling van hun huis gelastte. Geen van beiden liet het uitvoeren, en twaalf jaar later waren zij nog steeds mede-eigenaar en nog steeds bij de rechter, dit keer over wie erin mocht wonen.

De veiling. Zij is elektronisch en vindt plaats op het Veilingportaal van het Spaanse Staatsblad (Wet burgerlijk procesrecht, artikel 648; Ley 15/2015, artikel 111). De mede-eigenaars kunnen bieden zoals ieder ander. En wie koopt, krijgt het pand met wat erop rust: de verdeling schaadt derden niet, die hun hypotheken en andere rechten erop behouden (Burgerlijk Wetboek, artikel 405).

Zolang het duurt: gebruik, rekeningen en sleutels

De meest voorkomende klacht gaat niet over verkopen. De ene mede-eigenaar woont in het pand, of heeft de enige sleutels, en de andere betaalt de helft van alles. Het Hooggerechtshof heeft herhaald dat het gebruik van een gemeenschappelijke zaak door één mede-eigenaar met uitsluiting van de anderen onrechtmatig is, en dat een groter aandeel daar niets aan verandert. Zolang de mede-eigendom duurt, zijn er twee middelen.

Het eerste is de rechter om beurten te vragen. Zijn leer is dat la aplicación de turnos de ocupación con uso exclusivo por periodos sucesivos y recurrentes será considerada como una fórmula justa, de toepassing van bewoningsbeurten met exclusief gebruik gedurende opeenvolgende en terugkerende perioden als een rechtvaardige formule wordt beschouwd, wanneer het delen van de woning niet mogelijk of niet raadzaam is en een mede-eigenaar erom vraagt (arrest 1602/2025 van 12 november). In die zaak, die uit Palma, had de voormalige echtgenote het huis sinds 2010 voor zichzelf gehouden en de sloten vervangen; de rechters gaven ieder van hen het huis telkens voor een jaar, te beginnen met hem. Het tweede is ontruiming: mede-eigenaars kunnen, ten behoeve van allen, vragen dat degene die het pand alleen bezet, het moet verlaten (arrest 1576/2024 van 20 november).

Het geld wordt apart afgerekend. De kosten van het in stand houden van het pand, zoals de onroerendezaakbelasting en noodzakelijke reparaties, worden naar aandelen gedeeld, en wie meer heeft betaald, kan het verschil vorderen (artikelen 393 en 395). Voor de hypotheektermijnen geldt wat de eigenaars onderling hebben afgesproken: kopen voor de helft wijst op betalen voor de helft, heeft het Hooggerechtshof gezegd, en wie meer heeft betaald, heeft een vordering tenzij er een reden is die haar uitsluit, zoals een schenking (arrest 168/2021 van 24 maart). Maar de hogere betaling moet worden bewezen, en de man die die zaak aanspande, kon niet aantonen wie wat had betaald. De verdeling is het moment waarop de rekening wordt opgemaakt: in de zaak uit Palma had het vonnis van 2013 op 31.469,13 euro vastgesteld wat hij haar schuldig was voor hypotheektermijnen, onroerendezaakbelasting en reparaties, af te trekken van zijn deel van de prijs. Zijn eigen vordering van 750 euro per maand zolang haar nieuwe partner in het huis woonde, werd in eerste aanleg afgewezen, onder meer omdat hij zelf het huis had verlaten en meer dan zes jaar had laten verstrijken zonder de verdeling te laten uitvoeren, en hij ging niet in beroep. Bewaar de bankafschriften.

Met een vroegere partner

De eerste vraag is hoe u beiden eigenaar was. Echtgenoten die in scheiding van goederen zijn gehuwd en ongehuwde paren die samen kochten, zijn gewone mede-eigenaars. Artikel 400 geldt vanaf de eerste dag, en de Wet burgerlijk procesrecht laat een echtgenoot de verdeling zelfs binnen de echtscheiding zelf vragen, waar cualquiera de los cónyuges podrá ejercer simultáneamente la acción de división de la cosa común, elk van de echtgenoten tegelijk de vordering tot verdeling van de gemeenschappelijke zaak kan instellen, voor wat zij in gewone mede-eigendom houden (artikel 437).

Echtgenoten die onder gananciales zijn gehuwd, het stelsel dat volgens het Burgerlijk Wetboek geldt wanneer niets anders is afgesproken (artikel 1316), staan er anders voor. Na de echtscheiding behoort een voor dat gemeenschappelijke vermogen gekochte woning tot een onverdeelde massa van goederen en schulden, niet voor de helft aan ieder, en de weg is de vereffening van dat stelsel, in onderling overleg of volgens de artikelen 806 en volgende van de Wet burgerlijk procesrecht. Het Hooggerechtshof laat de rechtstreekse verdeling alleen toe wanneer de woning het enige goed is dat nog te verdelen valt (arrest 431/2024 van 1 april). Voor paren die in het buitenland zijn getrouwd, is de voorafgaande vraag de regels van welk land bepalen wat van wie is, een punt dat wij aanstippen in onze notitie over scheiden tussen twee landen.

Was het pand de gezinswoning en heeft een rechter het gebruik ervan aan een van u toegewezen, dan kan de mede-eigendom toch worden beëindigd. De leer staat vast: la atribución del uso de la vivienda a uno de los condóminos no impide al otro el ejercicio de la acción de división, de toewijzing van het gebruik van de woning aan een van de mede-eigenaars belet de ander niet de vordering tot verdeling in te stellen. Wat de kinderen en de ouder die bij hen woont beschermt, is la subsistencia del derecho de uso pese a la división y su oponibilidad frente al adquirente de la vivienda, dat het gebruiksrecht ondanks de verdeling blijft bestaan en aan de verkrijger van de woning kan worden tegengeworpen (arrest 168/2021). Een woning die wordt geveild terwijl er nog een gebruiksrecht op rust, is voor elke bieder minder waard, en dat is de praktische reden om te wachten tot het gebruik eindigt, of om het eens te worden. Hetzelfde arrest voegt twee dingen toe. De regels over de gezinswoning beschermen ook de minderjarige kinderen van ongehuwde paren. En een gebruik dat alleen is toegekend totdat een van de partijen de vordering tot verdeling instelt, overleeft die niet. Hoe lang een gebruik duurt en wat het beëindigt, staat in onze notitie over de gezinswoning na een scheiding; wat registratie als paar verandert, in onze notitie over ongehuwde paren.

Met broers en zussen

Een huis dat door meerdere kinderen wordt geërfd, is nog geen proindiviso. Totdat de erfenis is aanvaard en verdeeld, heeft elke erfgenaam een aandeel in de nalatenschap als geheel, niet in het huis, en de uitweg is de verdeling van de nalatenschap: Ningún coheredero podrá ser obligado a permanecer en la indivisión de la herencia, geen mede-erfgenaam kan worden verplicht in de onverdeeldheid van de nalatenschap te blijven, tenzij de erflater de verdeling uitdrukkelijk heeft verboden (artikel 1051). Meerderjarige erfgenamen kunnen verdelen zoals zij goedvinden (artikel 1058). Worden zij het niet eens, dan kan ieder van hen de rechter vragen het te doen (artikel 1059; Wet burgerlijk procesrecht, artikel 782), en wanneer het testament daarvoor niemand aanwijst, kunnen erfgenamen die ten minste de helft van de nalatenschap houden, een notaris of de griffier vragen iemand te benoemen die de verdeling opstelt (artikel 1057). Is het huis eenmaal in aandelen aan de erfgenamen toegewezen, dan geldt artikel 400. Het Hooggerechtshof slaat de eerste stap alleen over wanneer het huis het enige goed van de nalatenschap is (arrest 431/2024, dat eerdere in herinnering brengt).

De nalatenschap van één eigenaar blokkeert de anderen niet. In het arrest van 26 januari 2026 behoorde de helft van een huis in Ávila tot een nalatenschap die nooit was aanvaard of verdeeld, en de andere helft aan vier personen die hun aandelen door schenking hadden gekregen. Zij vorderden in 2016 de verdeling, en een provinciaal hof wees de vordering af wegens gebrek aan procesbevoegdheid. Het Hooggerechtshof antwoordde dat de toestand van die erfenis no puede condicionar ni excepcionar la viabilidad de dicha acción, de vordering niet afhankelijk kan maken en haar niet kan beletten, en dat een onverdeelde nalatenschap als zodanig kan worden gedagvaard, via degene die haar beheert (arrest 67/2026).

En de broer die in het huis woont, is geen eigenaar van de sleutels. In het arrest van 20 november 2024 daagden drie broers en zussen de vierde, die alleen in de villa van hun overleden ouders in Vigo woonde, het slot had vervangen, de rekeningen betaalde en op grond van het testament van zijn moeder het grootste aandeel opeiste. Alle drie de rechters gelastten hem te vertrekken, ten behoeve van de erfgenamen als geheel. Elke mede-erfgenaam heeft een titel om te bezitten, zei het hof, maar ese título no ampara una posesión en exclusiva y excluyente de un bien común por uno de ellos, die titel dekt niet het exclusieve en uitsluitende bezit van een gemeenschappelijk goed door een van hen. De anderen, voegde het toe, hebben er een rechtmatig belang bij dat het huis leeg komt, zodat het kan worden verdeeld.

Een erfgenaam die met dit alles niets te maken wil hebben, houdt de mogelijkheid die het Wetboek elke erfgenaam geeft: nee zeggen tegen de erfenis, wat alleen in haar geheel kan (artikel 990), met de formaliteiten en termijnen die wij uiteenzetten in onze notitie over het verwerpen van een erfenis.

Alleen uw aandeel verkopen

Een aandeel kan afzonderlijk worden verkocht. Todo condueño tendrá la plena propiedad de su parte, elke mede-eigenaar heeft de volle eigendom van zijn deel en mag het verkopen, overdragen of met hypotheek bezwaren (artikel 399); het artikel vraagt niemands toestemming. Er zijn bedrijven die van het kopen van zulke aandelen hun werk maken. Reken op aanbiedingen onder het deel van de marktwaarde dat bij uw aandeel hoort: de koper koopt ook een geschil, en een officieel cijfer voor die korting kennen wij niet.

Wat het Wetboek de andere mede-eigenaars geeft, is geen veto maar het recht om in de plaats van de koper te treden: El copropietario de una cosa común podrá usar del retracto en el caso de enajenarse a un extraño la parte de todos los demás condueños o de alguno de ellos, de mede-eigenaar van een gemeenschappelijke zaak kan het naastingsrecht uitoefenen wanneer het aandeel van alle andere mede-eigenaars of van een van hen aan een buitenstaander wordt overgedragen (artikel 1522), onder dezelfde voorwaarden als de koper heeft afgesproken (artikel 1521). De termijn is kort: dentro de nueve días, contados desde la inscripción en el Registro, binnen negen dagen te rekenen vanaf de inschrijving in het Eigendomsregister of, als de verkoop niet wordt ingeschreven, vanaf de dag waarop de mede-eigenaar ervan vernam (artikel 1524), en de negen dagen kunnen niet worden gestuit. In het arrest van 21 oktober 2025 ontdekte een vennootschap die de helft van een perceel in Madrid bezat dat de andere helft op 3 april 2014 op naam van een koper was ingeschreven, en stelde zij haar vordering in op 13 mei: te laat. Mede-eigenaars, herinnerde het hof uit een eerdere zaak, hoeven alleen het Register in het oog te houden, les bastaba estar pendientes del Registro de la Propiedad. En zodra een onherroepelijk vonnis de verdeling heeft gelast, staat het naastingsrecht niet meer open (arrest 1602/2025, dat arrest 153/2020 in herinnering brengt).

De uitwegen naast elkaar

De belastingen, in één alinea

Wanneer een pand dat niet kan worden verdeeld naar één mede-eigenaar gaat die de anderen in geld betaalt, behandelt de overdrachtsbelasting die betaling niet als een aankoop. Zij belast Los excesos de adjudicación declarados, verklaarde overbedelingen, salvo los que surjan de dar cumplimiento a lo dispuesto en los artículos 821, 829, 1.056 (segundo) y 1.062 (primero) del Código Civil, behalve die welke voortvloeien uit de toepassing van onder meer artikel 1062 van het Burgerlijk Wetboek (tekst van de belasting, artikel 7). De akte valt dan in de regel onder de heffing op notariële documenten, tegen het tarief dat elke regio vaststelt (artikel 31). Wat dat op de Canarische Eilanden bedraagt, of de eigenaar die vertrekt een winst moet aangeven in de inkomstenbelasting en wat de gemeente rekent, zijn rekenvragen, die u vóór het tekenen en niet erna aan een belastingadviseur voorlegt.

Wat onze teams voor familierecht en erfrecht doen

Onze praktijk familierecht houdt zich bezig met huwelijksvermogensstelsels en de verdeling van vermogen, waar mogelijk in onderling akkoord, en met de zaken van ongehuwde paren; onze praktijk erfrecht behandelt geschillen tussen erfgenamen, onderhandeld of voor de rechter, en probeert eerst het akkoord. Beide staan beschreven op onze pagina's familierecht en erfrecht. Als u ons schrijft, stuur dan het uittreksel uit het Eigendomsregister van het pand en, als die er zijn, het echtscheidingsvonnis of de akte van aanvaarding van de erfenis.

Veelgestelde vragen

Mijn ex weigert ons appartement te verkopen. Kan ik de verkoop afdwingen?

Ja. Geen mede-eigenaar hoeft het te blijven: na een vastgelegde poging tot akkoord kunt u de rechter om de verdeling vragen, en koopt geen van u beiden de ander uit, dan wordt het appartement openbaar geveild en de prijs verdeeld. Was u onder gananciales gehuwd, dan wordt eerst dat stelsel vereffend, tenzij het appartement het enige resterende goed is.

Mijn broer woont in het huis van onze overleden moeder en wil niet vertrekken en niet verkopen. Wat kunnen wij doen?

Twee dingen, die samen kunnen gaan. De rechter vragen hem het huis te laten verlaten ten behoeve van alle erfgenamen, omdat geen erfgenaam een geërfd goed voor zichzelf mag houden. En de verdeling van de nalatenschap vragen, waarna ieder van u de verdeling van het huis kan vragen, wat bij een huis betekent dat één de anderen uitkoopt of dat het wordt verkocht.

Mag de andere eigenaar zijn helft aan een vreemde verkopen zonder het mij te vragen?

Ja. Maar u hebt negen dagen, gerekend vanaf de inschrijving van de verkoop in het Eigendomsregister, om voor dezelfde prijs en onder dezelfde voorwaarden in de plaats van de koper te treden.

Kunnen wij afspreken het pand nooit te verdelen?

Niet voor altijd. Een afspraak om het onverdeeld te houden geldt voor een bepaalde tijd van ten hoogste tien jaar, en kan door een nieuwe afspraak worden vernieuwd.

Ik woon in het buitenland. Waar wordt de vordering behandeld?

Bij de rechter van de plaats waar het pand ligt, ongeacht uw land van verblijf en dat van de andere eigenaars.

Algemene informatie over het recht zoals het in oktober 2026 geldt (Burgerlijk Wetboek, artikelen 392 tot en met 406, 990, 1051, 1057 tot en met 1059, 1062, 1205, 1316, 1521, 1522, 1524 en 1965; Ley de Enjuiciamiento Civil, artikelen 52, 250, 403, 437, 518, 648, 782 en 806; Ley 15/2015, artikelen 108 tot en met 111; Ley del Notariado, artikelen 72 tot en met 75; Ley Orgánica 1/2025, artikel 5; tekst van de overdrachtsbelasting, artikelen 7 en 31; de arresten van het Hooggerechtshof 168/2021, 431/2024, 1576/2024, 1465/2025, 1602/2025, 67/2026 en 164/2026 en zijn beschikking van 2 december 2025 in conflict 527/2025, volledig gelezen). Het is geen advies over een bepaald pand: de akte, het huwelijksvermogensstelsel, de stand van de erfenis en wat het Eigendomsregister vermeldt, bepalen welke van deze wegen openstaat.